Κάποτε ρωτήθηκε η ανθρωπολόγος Margaret Mead (1901-1978) από ένα φοιτητή της ποιο ήταν το πρώτο σημάδι πολιτισμού μιας κοινωνίας.
Ο φοιτητής περίμενε ότι η Mead θα του μιλούσε για κάποιο αγκίστρι, για κεραμικά σκεύη ή μυλόπετρες, για εργαλεία.
Όμως η Mead του είπε ότι το πρώτο σημάδι πολιτισμού ήταν ένα μηριαίο οστό που 15.000 χρονια πριν είχε σπάσει κι έπειτα είχε θεραπευθεί.
Εξήγησε ότι στο ζωικό βασίλειο όταν σπας το πόδι σου, πεθαίνεις.
Δεν μπορείς να ακολουθήσεις το κοπάδι, θα το καθυστερείς και θα κινδυνευσει.
Δεν μπορείς να τρέξεις για να σωθείς από τους θηρευτές.
Πονάς.
Δεν μπορείς ούτε καν να πας στο ποτάμι να πιεις νερό, και φυσικά δεν μπορείς να ψάξεις τροφή.
Γίνεσαι βορά των θηρίων που παραμονεύουν.
Κανένα πλάσμα δεν επιβιώνει με σπασμένο πόδι για έξι ολόκληρες εβδομάδες όσο δηλαδή χρειάζεται για να δέσει το οστό αυτό.
Το ίδιο ίσχυε και στις πρωτόγονες ανθρώπινες κοινωνίες, ένα σπασμένο πόδι ήταν καταδίκη σε θάνατο.
Ένα μηριαίο οστό που συγκολλήθηκε είναι απόδειξη ότι κάποιος αφιέρωσε χρόνο για να μείνει μαζί με εκείνον που έπεσε, του έδεσε την πληγή, τον μετέφερε σε ασφαλές μέρος για να μην είναι εκτεθειμένος, του έφερνε τροφή και νερό κι ίσως έμεινε δίπλα του για όσο καιρό χρειάστηκε να αναρρώσει.
Ένδειξη πολιτισμού υπήρξε η εμφάνιση αυτού που σήμερα ονομάζουμε ενσυναίσθηση:
Η ικανότητα να βλέπεις τον εαυτό σου από την οπτική γωνία του άλλου.
Κάποιο άτομο πριν από 15.000 χρόνια αποφάσισε ότι θα έθετε τον εαυτό του στη δοκιμασία ή και τον κίνδυνο να εξασφαλίσει ότι το μέλος της οικογένειας ή της φυλής του, που τραυματίστηκε, θα επιζούσε από το σπασμένο πόδι του.
Ήλπιζε ότι άλλοι θα έκαναν το ίδιο γι’ αυτόν αν βρισκόταν ποτέ σε παρόμοια κατάσταση.
